Advies kun je inkopen. Verantwoordelijkheid niet.

Bij een ingewikkeld vraagstuk haal je expertise naar binnen. Logisch. Er komt onderzoek, interviews, analyse, benchmarks, best practices. Een presentatie van 84 slides. En ergens richting het einde verschijnt het woord: recommendation. Mooi, daar betaal je voor.

Maar daarna gebeurt soms iets vreemds. De aanbeveling verandert langzaam in een besluit, zonder dat er daadwerkelijk besloten lijkt te zijn. “Dit adviseren de consultants,” en dus gaan we het doen. Dat klinkt rationeel, tot het niet werkt. Dan hoor je: “Ja, dit was hun advies.” Ook interessant.

Expertise en verantwoordelijkheid zijn twee verschillende dingen. Een goede adviseur kan patronen zien die je zelf mist, ervaring meenemen, opties blootleggen, je uitdagen en soms met een veel beter antwoord komen dan je zelf had kunnen bedenken. Maar één ding kan die adviseur niet overnemen: de verantwoordelijkheid voor de keuze.

Alleen de organisatie zelf kan bepalen welk probleem echt belangrijk is, welke consequenties acceptabel zijn, wat in deze context wel of niet past en waar je bewust nee tegen zegt. En uiteindelijk ook: wat doen we als onze keuze verkeerd blijkt?

Een recept is nog geen diner. Je kunt Gordon Ramsay inhuren om een fantastisch recept te schrijven, maar als je daarna de oven op 110 graden zet, de helft van de ingrediënten weglaat en besluit de risotto volgende week af te maken, is “maar Gordon zei…” een wat mager evaluatiecriterium.

En andersom geldt hetzelfde. Als je het recept exact uitvoert zonder ooit te begrijpen waarom, heb je misschien één keer goed gekookt. Maar heb je leren koken? Dat verschil interesseert me.

Want een organisatie die voor ieder lastig vraagstuk iemand nodig heeft die vertelt wat het antwoord is, wordt misschien steeds beter geadviseerd, maar niet noodzakelijk beter in organiseren. Advies inkopen is prima. Verantwoordelijkheid uitbesteden niet.