Je kunt een framework perfect implementeren zonder te leren veranderen

Het begint meestal met een volkomen legitieme vraag. We willen sneller leveren, meer eigenaarschap, kortere lijnen, betere samenwerking, meer waarde voor klanten. Dus zoeken we iets wat daarbij kan helpen: een framework.

Vervolgens gebeurt er iets fascinerends. Er komen rollen, events, templates, boards, governance, certificeringen en natuurlijk de onvermijdelijke trainingswasstraat. Iedereen leert hoe het hoort, en na een tijdje kan een organisatie indrukwekkend goede gesprekken voeren over de juiste toepassing van het framework.

Is dit wel een echte Product Owner? Hoort dit overleg daar? Mag deze rol dat besluit nemen? Doen we onze PI Planning wel goed? Is dit eigenlijk Agile? Allemaal legitieme vragen. Alleen waren ze meestal niet de reden waarom we ooit begonnen.

Een middel heeft de merkwaardige neiging om langzaam het doel over te nemen. Dat is niet uniek aan Agile of SAFe. Het gebeurt met Lean, Obeya, OKR’s, zelfsturing, operating models en waarschijnlijk straks net zo makkelijk met AI. Zelfs methodes die zijn bedacht om bureaucratie te verminderen, kunnen uiteindelijk zelf nieuwe bureaucratie voortbrengen. En zo kun je tegelijkertijd heel succesvol én behoorlijk onsuccesvol veranderen.

De implementatie kan er keurig uitzien: rollen zijn ingevuld, ceremonies draaien, dashboards staan op groen en iedereen heeft zijn training gehad. Maar kunnen we nu ook iets wat daarvoor niet lukte? Dat vind ik een veel interessantere vraag.

Frameworks zijn niet het probleem. Goed gereedschap kan enorm helpen, maar een boormachine weet niet waarom jij een gat in de muur wilt. Dat blijft jouw probleem.

Daarom mag tijdens iedere verandering wat mij betreft één vraag irritant vaak terugkomen: wat wilden we hiermee ook alweer mogelijk maken? Niet alleen: hebben we het model goed geïmplementeerd? Maar vooral: is het probleem waarvoor we dit deden ook daadwerkelijk kleiner geworden?

Als het antwoord nee is, zou ik niet automatisch nóg harder aan het framework gaan werken. Misschien moeten we eerst weer naar het probleem kijken. Een framework leren toepassen en leren veranderen zijn twee verschillende dingen.